Zelfstandige in bijberoep in 2026: hoeveel houd ik echt over?

Wie is zelfstandige in bijberoep?

U bent het als uw hoofdactiviteit u minstens halftijds bezighoudt:

• Werknemer: een job van minstens halftijds. Met onbetaald verlof wordt u opnieuw zelfstandige in hoofdberoep.
• Vastbenoemde leerkracht: minstens 6/10 van een volledig uurrooster; van 5/10 tot 6/10 kan de gelijkstelling van artikel 37 worden aangevraagd. Een contractuele leerkracht: halftijds volstaat.
• Ambtenaar: minstens 8 maanden of 200 dagen per jaar, elke maand halftijds.
• Werkloosheid, arbeidsongeschiktheid: alleen als uw uitkering minstens het minimumpensioen van een alleenstaande zelfstandige bereikt. Anders bent u zelfstandige in hoofdberoep. Als werkloze moet u de activiteit ook bij de RVA aangeven voordat u begint: wat u kunt cumuleren.

Als uw job stopt, verwittig dan uw sociaal verzekeringsfonds binnen 15 dagen: u wordt zelfstandige in hoofdberoep, met een minimumbijdrage van € 890,42 per kwartaal.

Overlevingspensioen, gehuwde echtgenoot van iemand die eigen rechten heeft, politiek mandataris: dat is artikel 37, een vergelijkbare regeling, met 20,5 % tussen € 1.922,16 en € 9.101,26 en maximaal € 466,44 per kwartaal. Student: een apart statuut, zonder bijdrage onder € 8.687,04.

De sociale bijdragen

Ze worden berekend op het netto belastbaar inkomen van de activiteit: ontvangsten min kosten, min de bijdragen zelf, die aftrekbaar zijn. Geen trappen: de formule is continu.

Met nul of verminderde bijdragen bouwt u geen extra sociale rechten op: uw bescherming komt van uw job. Vanaf € 17.374,08 inkomen opent u in principe dezelfde eigen rechten als een zelfstandige in hoofdberoep.

De valkuil van de beginjaren: de regularisatie

Tijdens uw eerste drie volledige kalenderjaren kent uw fonds uw inkomen nog niet: het vraagt een voorlopige bijdrage van € 98,51 per kwartaal (zonder beheerskosten). Wanneer de fiscus uw werkelijke inkomen doorgeeft, regulariseert het fonds: meestal binnen twee jaar, soms tot het derde jaar voor een starter. Er is geen officiële termijn gepubliceerd.

Voorbeeld: met € 10.000 ontvangsten uit advies in het eerste jaar, zonder werkelijke kosten, betaalt u € 394,04 voorlopige bijdragen (plus de kosten van het fonds). Uw netto belastbaar inkomen bedraagt dan ongeveer € 7.189, en de definitieve bijdrage € 1.473,81. Het supplement van ongeveer € 1.080, plus de kosten van het fonds, komt later: zet het nu al opzij. Het is aftrekbaar in het jaar waarin u het betaalt.

U kunt een lagere voorlopige bijdrage aanvragen door aan te tonen dat uw inkomen laag zal blijven. Maar als het werkelijke inkomen de verlaagde basis overschrijdt, betaalt u het supplement en verhogingen.

Werkelijke kosten of forfaitaire beroepskosten

Als u geen werkelijke kosten aangeeft, past de fiscus forfaitaire beroepskosten toe, los van die van uw loon. U kunt forfait en werkelijke kosten niet mengen voor dezelfde activiteit.

Voor € 10.000 ontvangsten zonder werkelijke kosten bedraagt het forfait € 2.309,02 voor baten en € 2.612,05 voor winsten. Als uw werkelijke kosten hoger zijn, trek ze dan af: bewaar de facturen.

Die forfaitaire beroepskosten verlagen het netto belastbaar inkomen, dus in principe ook de grondslag van de sociale bijdragen: het is het inkomen “vastgesteld door de fiscale administratie” dat telt. Geen enkele gelezen bron zegt dat uitdrukkelijk: vraag het na bij uw fonds.

De belasting

Het inkomen van de activiteit komt bovenop uw loon en wordt samen ermee belast, tegen het tarief van de schijf waarin het valt, plus de gemeentebelasting. Met € 3.000 bruto per maand en € 10.000 ontvangsten bedraagt de extra belasting ongeveer 45,7 % van het netto belastbaar inkomen van de activiteit, en elke extra euro wordt belast tegen ongeveer 48,2 %.

Met een klein loon kan een deel belastingvrij blijven: bij € 1.200 bruto halftijds geven de eerste € 1.642 netto belastbaar inkomen geen extra belasting. Dat bedrag hangt af van de belastingvrije som van de inkomsten 2026: Indexo past € 11.550 toe, het bedrag van de gestemde hervorming, maar sommige bronnen vermelden nog € 11.180. Met dat bedrag zou het belastingvrije deel kleiner zijn: controleer dit voordat u erop rekent.

Voorafbetalingen: vanaf de inkomsten 2026 leidt het ontbreken ervan niet meer tot een belastingvermeerdering voor zelfstandigen als natuurlijk persoon (wet van 15 juli 2026, volgens Securex: we hebben het Belgisch Staatsblad niet gelezen). Ze geven nog wel een bonificatie:

Zonder voorafbetaling komt de belasting op de activiteit met het aanslagbiljet, het jaar daarna: hoeveel opzijzetten.

Btw en elektronische factuur

• Vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen: onder € 25.000 ontvangsten per jaar (pro rata als u in de loop van het jaar begint) kunt u zonder btw factureren, met de vermelding “Bijzondere vrijstellingsregeling kleine ondernemingen”. U blijft btw-plichtig, met een btw-nummer, maar zonder periodieke aangiften.
• Overschrijding met minder dan 10 %: de bronnen spreken elkaar tegen. Volgens de fiche van de FOD Financiën die Forum for the Future en Securex overnemen, blijft de vrijstellingsregeling geldig tot het einde van het jaar; volgens het OECCBB en Deg & Partners eindigt ze meteen. Controleer dit met uw boekhouder voordat u handelt.
• Toekomstige drempels: een ontwerp dat de Kamer op 17 september 2026 heeft aangenomen, voorziet € 26.000 in 2027, € 27.000 in 2028, € 28.000 in 2029, € 29.000 in 2030, € 30.000 in 2031. De publicatie ervan is niet bevestigd.
• Peppol: sinds 1 januari 2026 verlopen uw facturen aan Belgische ondernemingen via het Peppol-netwerk, ook in de vrijstellingsregeling. Voor particuliere klanten volstaat het dat u Peppol-facturen kunt ontvangen. Geplande boetes: € 1.500, daarna € 3.000, daarna € 5.000.

Tot hoeveel zonder te betalen?

Elke regeling heeft haar eigen drempel, en die is niet dezelfde voor de bijdragen, de belasting en de btw:

Boven het plafond van € 7.890 worden alle inkomsten uit deeleconomie en verenigingswerk van het jaar beroepsinkomsten, niet alleen het overschot.

Zelfstandige in bijberoep of Smart?

Via Smart betaalt uw klant de coöperatie, die u een loon betaalt: u blijft werknemer, zonder ondernemingsnummer of sociaal verzekeringsfonds. Maar Smart houdt 6,5 % bijdrage in, en daarna dekt het budget de werkgeversbijdragen (werkbudget = brutoloon × 1,55) en uw eigen bijdragen.

Bij gelijke ontvangsten houdt de zelfstandige in bijberoep duidelijk meer over. Smart is vooral verantwoord voor enkele occasionele prestaties, voor een kunstenaar, of als u de sociale rechten van een werknemer belangrijk vindt. Zie ook factureren zonder zelfstandige te zijn.

Starten: de checklist

1. Nagaan of uw arbeidsovereenkomst de activiteit niet verbiedt (exclusiviteitsbeding, concurrentiebeding) en, als werkloze, de aanvraag bij de RVA indienen.
2. Zich aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds vóór de eerste dag van de activiteit.
3. Zich inschrijven in de Kruispuntbank van Ondernemingen via een ondernemingsloket: € 111,50 in 2026.
4. De btw activeren, of de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen aanvragen (formulier 604B).
5. Facturatiesoftware met Peppol kiezen als u zakelijke klanten hebt.
6. Een bankrekening openen voor de activiteit en alle kostenfacturen bewaren.
7. De bijdragen van de regularisatie en de belasting van het jaar daarna opzijzetten.

Veelgestelde vragen

En nu?

• Een factuur makenUw facturen volgens de regels, in pdf en als Peppol-bestand, gratis.
• Factureren zonder zelfstandige te zijn?Smart, sociale bureaus voor kunstenaars, coöperaties, Paddle en de andere.
• Sociale bijdragenHoofdberoep, bijberoep, artikel 37 en student.
• Hoeveel opzijzetten?Het deel van elke ontvangen euro dat u opzij moet zetten voor de bijdragen en de belasting.
• Meer verdienenOveruren, flexi-job of bijberoep: het netto van elke optie.